Persoonlijk: Waar ligt de grens tussen inspiratie en diefstal?

10:41:00

Zijn wij anno 2016 nog wel in staat om iets nieuws te ontwikkelen en te creëren of is in feite alles al eens gemaakt? Als alles al gemaakt is, waar ligt dan de grens tussen inspiratie en diefstal? 


Na een drukke dag vol kunstgeschiedenis raakte ik met Joost aan de praat over Kanye West en Kim Kardashian-West. Ik moet eerlijk toegeven dat ik het mateloos interessant vindt wat Kanye voor elkaar krijgt in de modewereld en hoe hij het zo voor elkaar krijgt dat miljoenen mensen keer op keer weer geboeid zijn door de goocheltrucs die hij uithaalt. Vrouwlief Kim hoeft alleen maar mooi (al is dat relatief) te zijn en sleept vervolgens weer 4 miljard likes binnen op Instagram. Een tijdje geleden ging het in college over de Kardashians en in hoeverre zij het toonbeeld zijn van onze huidige cultuur. Ik vind het rot om toe te geven, maar ik durf te zeggen dat we zelf volledig verantwoordelijk zijn voor hun status en rijkdom, aangezien wij het publiek zijn wat ervoor zorgt dat zij een draagvlak hebben. 

Vanuit dit gesprek kwamen Joost en ik uit op YEEZY, het label van Kanye. Hoewel er ook enorm veel kritiek geweest is op de collecties overheerst toch vooral de lofzang. Kanye pakt het 'anders' aan en is hiermee 'vernieuwend'. Is dit wel echt zo? Is Kanye niet gewoon hét icoon van de huidige generatie? Is het een logische actie in een samenleving waarin alles steeds sneller en toegankelijker wordt en waarbij we vooral niet te lang willen wachten op de volgende hype? 

Vanessa Beecroft en Kanye West 

Vanessa Beecroft, Performance 1996
Kanye West, 2015-2016

Ik heb een korte geschiedenis als modestudent, maar destijds viel het me allemaal niet zo op. Ik was vooral bezig met huilen en stressen. Toen ik een jaar later terugkeerde naar het AMFI voor een modeshow en hierbij vergezeld werd door Joost en Suzette schrokken we pas echt. Voor veel ontwerpers in spé kon je duidelijk navertellen waar zij precies hun inspiratie vandaan haalden, al was dit bij sommigen bijna een halve (of zelfs complete) outfit. Hoe zij vervolgens toch hun opdracht haalden en vaak zelfs met de hoogste resultaten is mij eerlijk gezegd een wonder. Ik vraag me enorm af waarom wij met z'n allen het tegenwoordig bijna normaal lijken te vinden om diefstal te promoten en daarbij creativiteit en vakmanschap compleet vergeten. 
Alsof we een sleutel klaar leggen voor de inbreker die ons huis leeg wil roven. Hoe het vervolgens komt dat docenten op deze academies hun studenten zelfs aanraden om 'niet te veel zelf te doen, maar gewoon een bestaand ontwerp te nemen en daar iets aan te veranderen' vind ik verschrikkelijk. Natuurlijk, je leert ervan kijken en observeren, maar waar is dat persoonlijke handschrift wanneer ontwerper in spé later een collectie presenteert? Precies, die valt niet te jatten.

Begrijp me niet verkeerd, ik zeg zeker niet dat alle kunstenaars of ontwerpers alles volledig bij elkaar jatten, maar het fenomeen fascineert me wel. Zijn we na ruim 2000 jaar aan creaties eigenlijk nog wel in staat om iets nieuws te creëren? Je zou kunnen stellen dat alles in het verleden al wel eens gedaan is en de vernieuwingen nu niet zo zeer liggen binnen het silhouet, maar vooral bij de stofkeuze en bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen. Maar, dan is mijn vraag: moeten we onze huidige kunstenaars dan niet juist stimuleren om zich daarop te focussen in plaats van even 'snel en gemakkelijk' een of andere duistere collecte uit 1986 te copycatten? 

Ik hoopte stiekem dat ik de enige was die dit fenomeen zou opvallen, maar toen ik googelde op 'fashion copycats' kwam ik de een na de andere bron tegen over dit onderwerp. Kijk bijvoorbeeld eens hier en laat je verbazen. Er is zoveel (in dit geval op modegebied) dat met een aantal kleine aanpassingen doorgaat voor iets nieuws. Is het dan gejat of slechts geïnspireerd op iets? Ik heb een aantal vrienden gevraagd om hun eigen ondervindingen en vele van hen beamen inderdaad wat ik hierboven al zei. Er wordt helemaal niet meer van je verwacht dat je vernieuwend bent, als je maar het creatieve vermogen hebt om iets aan te passen of te 'vernieuwen'.

Overigens zie ik het niet alleen in de modewereld, maar ook bijvoorbeeld in ons eigen bloggerswereldje. Nog net niet dagelijks lees ik berichten over meiden wiens complete blog gekopieerd is door iemand anders en hoe zij zich hier vervolgens over voelen. Wat is de winst? Waarom ga je er in godsnaam met iemands gedachtegoed vandoor? Om er zelf beter te worden? Je ziet het ook in de wereld van de beeldende kunst: op welke manier zijn wij anno 2016 nog in staat om iets toe te voegen aan de eeuwenlange traditie? Is het dan niet veel gemakkelijker om te kijken naar wat er is en daar iets aan toe te voegen? Een soort van 'assisted readymade' (gebruik maken van een bestaand iets en daar iets aan toe te voegen) van een Mondriaan-schilderij zal ongetwijfeld miljoenen opbrengen als je de eerste bent die het op de markt brengt. Overigens slaat dit ook weer terug op ons als bloggers, want in hoeverre zijn wij vernieuwend? Doen we niet stiekem ook allemaal gewoon hetzelfde? Hier een outfitpost, daar een vlog. Of het erg is, dat weet ik niet, maar het is wel typisch. 

Is het anno 2016 überhaupt nog mogelijk om je te kleden als een individu, of zijn we onbewust gewoon een aftreksel van de zoveelste trend die terugkomt uit de geschiedenisboeken? (Leg eens van verschillende modebladen de september-uitgave naast elkaar door de jaren heen: ja, er verandert echt nauwelijks iets). 

Assisted Readymade, Da Vinci en Duchamp 
Leonardo Da Vince, Mona Lisa, 1506
Marcel Duchamp, L.H.O.O.Q, 1909 

Toch lijkt het niet helemaal op te gaan. In sommige gevallen komt dergelijke diefstal wel degelijk in het nieuws. Zo kan ik me van een flinke tijd geleden nog een nieuwsbericht herinneren over een collectie van de Nederlandse ontwerpster Nikki Plessen (ja, die dame van de televisie!) waarin zij beschuldigd werd van veelvuldig plagiaat. Toch leuk, dat het bij zo'n Nederlandse meid mislukt terwijl types als Kanye gewoon een miljoenenpubliek voor het lapje houden en hier nooit echt voor hoeven te boeten. 

Wie hier precies de schuldige van is en in hoeverre het erg is dat dit gebeurt, is een vraag waar ik zo geen antwoord op durf te geven. Ik denk dat we nooit moeten streven om doelbewust te jatten in welk kunstdiscipline dan ook, maar wellicht doen we onbewust wel niet anders. Misschien zorgt Kanye met zijn rip-offs van designerstukken er wel voor dat het hogere segment van de modewereld een stuk toegankelijker wordt voor de massa? Hoewel ik er dus geen uitsluitend antwoord op kan geven, ben ik wel heel erg benieuwd hoe jullie hier tegenaan kijken. 

Zijn we anno 2016 nog in staat om authentiek en origineel te zijn? Is alles al gemaakt? Waar ligt de grens tussen inspiratie en diefstal? Laat me vooral weten wat jij vindt!

Derek 



You Might Also Like

2 reacties

  1. Zeker interessant om over na te denken, al is het natuurlijk lastig om één criterium of lijstje criteria te noemen waar iets aan zou moeten voldoen om authentiek genoemd te worden (ik noem het even authenticiteit waar je het over hebt). In de muziekwetenschap hebben we hier natuurlijk ook uitgebreide discussies over: wanneer is iets plagiaat? Dit verschilt niet alleen per geval denk ik, maar het verschilt ook per persoon. Om over authenticiteit algemene uitspraken over te doen is gewoon uitgesloten eigenlijk. Authenticiteit op zich verschilt voor iedereen, maar ook de waarde die men daar überhaupt aan hecht. Voor mij persoonlijk is iets authentiek wanneer het een typerende, onderscheidende stijl betreft (lastig uit te leggen...). Als een artiest (laat ik voor mezelf even bij de muziek blijven ;) ) dan een sample gebruikt heb ik daar op zich geen problemen mee, zolang op de een of andere manier de originele bron maar genoemd wordt en duidelijk gemaakt wordt dat het niet origineel is.

    Overigens denk ik niet dat alles al gemaakt is, er komen voortdurend nieuwe technieken die nieuwe mogelijkheden creëren. Ik zou zeggen dat dit voor zowel mode, beeldende kunst en muziek geldt, maar ik heb uiteraard niet zo'n uitgebreide modekennis dus misschien is die gedachte helemaal verkeerd!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hey Marjolein, wat een interessante reactie! Ik kreeg vanuit studiegenoten dezelfde feedback ('het is moeilijk om vast te stellen wat authenticiteit is'), dus dat is zeker geen rare redenatie. Ik vroeg me ook gewoon oprecht af hoe men erover denkt en probeerde daarbij enkel mijn eigen verwondering te verwoorden in plaats van mensen te beschuldigen van diefstal haha! Hier moeten we volgens mij in het echte leven even over kletsen, want ik denk dat je zat interessante inzichten hebt! Thanks voor de reactie in ieder geval! Wat mode overigens betreft denk ik dat vernieuwingen niet zo zeer meer zitten in vorm en idee, maar eerder in vernieuwende stoffen en materialen, dus ik zou ook zeker zeggen dat het nog mogelijk moet zijn om vernieuwend te zijn! :) X

      Verwijderen